Oktober 2012
6
2
Argininosuccinaat Lyase Deficiëntie
Argininosuccinaat Lyase Deficiëntie (ASLD) is een aangeboren, erfelijke stofwisselingsziekte. Met
'
stofwisseling' wordt het omzetten en verwerken van stoffen in ons lichaam bedoeld. Om de
stofwisseling mogelijk te maken zijn enzymen nodig. Dit zijn eiwitten die helpen bij het afbreken en
omzetten van verschillende stoffen. Elk enzym heeft zijn eigen functie.
Bij mensen met ASLD werkt het enzym Argininosuccinaat Lyase (ASL) niet goed. ASLD betekent dat
een tekort (deficiëntie) is van het enzym ASL. Dit enzym is nodig bij een van de stappen om de
afvalstof ammoniak om te zetten in een niet giftige stof: ureum.
Ammoniak komt het lichaam binnen via voedsel, vooral via eiwitten. Meestal is ammoniak dan
gebonden aan een andere stof, bijvoorbeeld aan de bouwstenen van een eiwit, aminozuren. Bij het
afbreken van de aminozuren komt de ammoniak vrij. Ook wordt ammoniak gevormd door
bacteriën (met name in de darmen) en komt het vrij als afvalproduct van de spieren. Dit gebeurt bij
zware inspanning of als heel lang niet wordt gegeten waardoor de spieren als energiebron worden
gebruikt. Als ammoniak niet gebonden is, is het giftig. Vrij ammoniak wordt daarom door de lever
uit het bloed verwijderd en omgezet in ureum. Ureum is niet schadelijk. Deze omzetting gebeurt in
een serie van chemische reacties die de ureumcyclus wordt genoemd. Hierbij zijn verschillende
enzymen betrokken die allemaal verantwoordelijk zijn voor een bepaalde stap. Als een enzym in
deze reeks ontbreekt of minder goed werkt, kan de omzetting niet (geheel) plaatsvinden. Er komen
dan afvalstoffen vrij en er blijft teveel ammoniak in het bloed en in de cellen. ASL is één van de
enzymen in deze ureumcyclus. Een fout in deze reeks wordt een ureumcyclusdefect genoemd.
Teveel vrij ammoniak in het bloed en in de cellen kan schade toebrengen aan het lichaam, vooral
aan de hersenen. Hersenschade is meestal niet meer te herstellen en kan problemen geven bij de
ontwikkeling met name bij het denken (cognitief) maar soms ook bij het bewegen (motorisch).
Daarnaast kunnen ook de afvalstoffen die vrijkomen door de verstoorde cyclus klachten
veroorzaken. Bij mensen met ASLD worden vaker problemen gezien zoals hyperactiviteit (ADHD),
ontwikkelingsachterstand, leerproblemen, epilepsie, hoge bloeddruk of problemen met de lever.
Er wordt geprobeerd om het ontstaan van schade, door ammoniak en afvalstoffen, zo veel
mogelijk te voorkomen en te beperken. Dit wordt gedaan door middel van de behandeling met een
dieet, medicijnen en speciale maatregelen tijdens ziek zijn. Sinds de komst van deze behandelingen
is prognose voor mensen met ASLD heel erg verbeterd en zijn er ook patiënten die een normale
ontwikkeling doormaken.
Cijfers
ASLD is een zeldzame erfelijke stofwisselingsziekte. In Nederland zijn maar een paar patiënten
bekend met ASLD. Wereldwijd komt het ongeveer bij 1 op 70.000 pasgeborenen voor. Dit betekent
dat per jaar in Nederland ongeveer 2 à 3 kinderen met ASLD worden geboren.
Klachten
ASLD
Presentatie
Diagnose
Dieet
Kinderen
Volwassenen
Behandeling
Begeleiding
Medicijnen
Noodprotocol