Mei 2012
6
2
Glutaaracidurie type 1
Glutaaracidurie type 1 (GA-1, OMIM #231670) is een zeldzame erfelijke stoornis veroorzaakt door
een defect van het enzym glutaryl-CoA dehydrogenase (GCDH, EC 1.3.99.7). GCDH is een enzym
verantwoordelijk voor de laatste stappen in de afbraak van L-lysine, L-hydroxylysine en L-
tryptofaan. Het GCDH-gen is gelokaliseerd op chromosoom 19p13.2. GA-1 wordt autosomaal
recessief overgeërfd en er zijn inmiddels meer dan 150 mutaties bekend die deze ziekte
veroorzaken (Kolker et al., 2007). Een defect van GCDH resulteert biochemisch in verhoogde
plasma en urine waarden van glutarylcarnitine (C5DC), glutaarzuur (GA) en 3-hydroxyglutaarzuur
(3-
OH-GA).
Sinds 2007 worden in Nederland alle pasgeborenen gescreend op GA-1 door middel van de
hielprik. Deze screening wordt niet in alle landen verricht. Vóór invoering van de hielprik
presenteerden de meeste patiënten zich in de loop van het eerste levensjaar met een metabole
ontregeling in een katabole situatie. Daarnaast werd een vroege diagnose soms gesteld doordat
patiënten excessieve toename van de hoofdomvang lieten zien. De behandeling van GA-1 bestaat
uit dieetmaatregelen, carnitine suppletie en een noodprotocol voor katabole situaties. Vroege
diagnose en het opvolgen van de therapeutische interventies voorkomt voor de meerderheid van
de kinderen met GA-1 het ontstaan van ernstige hersenschade en neurologische symptomen.
(
Heringer et al., 2010) (Kolker et al., 2007).
De prevalentie van GA-1 wereldwijd wordt geschat op 1 op 100.000 (Kolker et al., 2006).
2.1
Presentatie
Hielprikscreening
Acylcarnitine analyse door tandem massa spectrometrie.
Afwijkend indien glutarylcarnitine (C5DC) ≥ 0.1 μmol/L.
Symptomen bij presentatie
Ten tijde van hielprikscreening hebben de meeste patiënten geen of zeer milde verschijnselen.
Presentatie bij ongescreende patiënten:
-
Encefalopathie.
-
Bewegingsstoornissen: dyskinesie, choreoathetosis en dystonie.
-
Achteruitgang motorische ontwikkeling of krachtsverlies.
-
Toename hoofdomvang.
-
Subdurale en/of retina bloedingen.
-
Hersenafwijkingen op CT of MRI: frontotemporale atrofie, vertraagde myelinisatie, oplichting
van de dentatus nucleus, degeneratie van basale ganglia.
Hielprik
Symptomen
GA-1
Aanvullend
onderzoek
Dieet
Kinderen
Volwassenen
Presentatie
Diagnostiek
Behandeling
Begeleiding
Medicatie
Noodprotocol