Oktober 2012
6
2
Maple Syrup Urine Disease
Maple Syrup Urine Disease (MSUD OMIM #248600) is een zeldzame erfelijke stoornis veroorzaakt
door een defect in het enzymcomplex vertakte keten ketozuur dehydrogenase (Branched-chain-2
keto acid dehydrogenase, BCKD, EC 1.2.4.4). Het enzymcomplex zorgt voor de eerste stap in de
afbraak van de aminozuren leucine, isoleucine en valine. Verstoring hiervan zorgt biochemisch
voor verhoogde waarden van deze aminozuren en metabolieten in weefsel en plasma waarbij in
het bijzonder leucine en 2-ketoisocaproiczuur neurotoxisch zijn (Saudubray et al., 2011).
Er zijn verschillende vormen te onderscheiden waarin de ziekte zich kan presenteren. Klassiek is de
neonatale presentatie met progressieve neurologische afwijkingen met voedingsproblemen,
hersenoedeem en coma. Daarnaast zijn er een milde en een intermitterende vorm met
psychomotore retardatie en wisselende neurologisch afwijkingen en soms ketoacidotische
ontregeling. Er kan zich een tonusregulatiestoornis voordoen, en de urine kan een specifieke geur
hebben (maple syrup). Anders dan bij de andere klassieke organoacidurieën worden bij
routinediagnostiek, met uitzondering van ketose, vaak geen of minimale afwijkingen gevonden. Na
ontsporing en bij slechte metabole instelling kan blijvende hersenschade optreden waardoor
ontwikkelingsachterstand en bewegingsbeperkingen optreden (Saudubray et al., 2011).
Sinds 2007 worden in Nederland alle pasgeborenen gescreend op MSUD door middel van de
hielprik. Vroege diagnose en het opvolgen van de therapeutische interventies verminderen
neonatale mortaliteit en verbeteren de neurologische en cognitieve uitkomst voor de meerderheid
van de kinderen met MSUD (Heldt et al., 2005;Simon et al., 2006;Strauss et al., 2010). De
behandeling van MSUD bestaat uit een natuurlijk eiwitbeperkt dieet, zo nodig aangevuld met een
specifiek aminozuurpreparaat en een noodprotocol voor katabole situaties. Er wordt zo nodig
suppletie gegeven van isoleucine en valine. In zeer zeldzame gevallen is er sprake van thiamine
responsiviteit waarbij behandeling met vitamine B1 afdoende is (Strauss et al., 2009;Zschocke and
Hoffmann, 2004).
MSUD wordt autosomaal recessief overgeërfd. De prevalentie van MSUD wordt geschat op 1 op
185.000 (
Strauss et al., 2009).
In de afgelopen jaren is door wetenschappelijk onderzoek meer inzicht verkregen in wat de beste
metabole instelling is voor de optimale cognitieve ontwikkeling van deze patiënten. In dit zorgpad
worden daarom aangescherpte streefwaarden geadviseerd, zoals aangegeven in de internationale
literatuur.
2.1
Presentatie
Hielprikscreening
Plasma aminozuur analyse door tandem massa spectrometrie.
Afwijkend indien leucine ≥ 400 μmol/L én valine ≥ 400 μmol/L.
Presentatie
Diagnostiek
Behandeling
Begeleiding
Symptomen
Aanvullend
onderzoek
Hielprik
MSUD
Dieet
Kinderen
Volwassenen
Medicatie
Noodprotocol