Oktober 2012
7
Kinderleeftijd
Bij presentatie op de kinderleeftijd zijn de symptomen vaak minder acuut dan in de neonatale
periode. De oorzaak van deze latere presentatie is vaak een combinatie van de volgende factoren:
1.
Mildere mutatie met nog enige rest enzym activiteit.
2.
Gunstige externe omstandigheden zoals het uitblijven van: lang vasten, eiwit overbelasting
en/of katabolisme.
Symptomen:
•
Voedingsproblemen, braken, failure to thrive, chronische neurologische problemen
(
gedragsstoornissen), intermitterende episodes van encefalopathie met lethargie, ataxie en
epilepsie.
Vanwege de aspecifieke klachten kan er een vertraging optreden tot het stellen van de diagnose.
Soms wordt de diagnose pas gesteld na het optreden van een encefalopathie met daarbij een
progressieve ontwikkelingsachterstand of tijdens een acute ontregeling.
Adolescenten en volwassenen
Presentatie bij adolescenten of volwassenen wordt gekenmerkt door chronische neurologische en
psychiatrische problemen, soms ook met gastro-intestinale klachten (misselijkheid, aversie voor
eiwitrijke producten zoals vlees). Op iedere leeftijd kan (sub)acute verslechtering van de
neurologische functie optreden, soms gevolgd door coma.
Symptomen:
•
Chronische neurologische- en psychiatrische symptomen; gedragsproblemen, intermitterende
episodes van desoriëntatie, lethargie, psychosen, herhaaldelijk encefalopathie meestal
geassocieerd met hoge eiwitinname, stress of katabolisme (bij vasten of infectie).
Laboratorium bevindingen bij presentatie:
Hyperammoniëmie met aanvankelijk vaak respiratoire alkalose. Soms milde acidose bij respiratoire
en circulatoire insufficiëntie. Echter niet vergelijkbaar met acidose bij stoornissen in het
metabolisme van de organische zuren. Bij intermitterende klachten kan het plasma-ammoniak
genormaliseerd zijn in klachtenvrije perioden.
Er kunnen tekenen zijn van leverziekten/falen: verhoogde leverenzymen.
Dragerschap
Ongeveer 10% van de vrouwelijke dragers is symptomatisch. Beschreven klachten bij presentatie
zijn vergelijkbaar met de symptomen bij mannelijke patiënten. Geïrriteerdheid, braken en lethargie
komen het meest voor maar ook gedrags- en leer problemen, encefalopathie en zelfs coma
worden gezien. Het moment van presentatie kan variëren van neonataal tot de volwassen leeftijd
(
Gropman et al., 2008;Rowe et al., 1986). In sommige vrouwelijke dragers geeft aanvullend
onderzoek (plasma ammoniak, aminozuren, urine orootzuur) herhaaldelijk normale resultaten
(
Saudubray et al., 2011).
Niveau 3
In een onderzoek onder 177 patiënten met een ureum cyclus defect (UCD) worden 116
patiënten met OTCD beschreven (man: n=57, vrouw: n=59). 24% van hen presenteerde zich op
neonatale leeftijd tov 69% op late leeftijd (van 7% is het moment van presentatie onbekend).
Van patiënten met een neonatale presentatie is 75% man.
(
Kido et al., 2011)
Niveau 2
Van de neonaten met een acute presentatie van UCD is bij 50% respiratoire alkalose aanwezig.
(
Nassogne et al., 2005)