32
3.
Addendum: Ketogeen dieet behandeling bij metabole ziekten
3.1
Inleiding
Stofwisselingsziekten zoals Glucose Transporter Deficiëntie (GLUT‐1) en stoornissen in de cellulaire
energievoorziening zoals Pyruvaat Dehydrogenase Complex Deficiëntie (PDHC) of defecten die tot
een oxidatieve fosforyleringsstoornis (OXFOS) leiden waarbij er sprake is van epilepsie, zijn een
belangrijke indicatie voor behandeling met het ketogeen dieet. De indicatie voor het ketogeen dieet
komt vooral voort uit de aard van het biochemische defect. Therapieresistente aanvallen, bij overige
stofwisselingsziekten, kunnen eveneens een indicatie voor het dieet zijn.
Het ketogeen dieet kan bij kinderen met stoornissen in de cellulaire energievoorziening naast een
gunstig effect op de epilepsie, ook een gunstig effect hebben op de spierzwakte en algeheel
welbevinden. Er zijn een aantal publicaties verschenen over de gunstige effecten van het ketogeen
dieet, ook bij kinderen met ernstige en vaak letale Alpers‐Huttenlocher syndroom (POLG1) (case
report) [43]. Het is aan te bevelen het ketogeen dieet te overwegen bij kinderen met stoornissen in
de cellulaire energievoorziening wanneer er sprake is van epilepsie of een enkelvoudige Complex I
deficiëntie.
3.2 Presentatie
3.2.1 Glucose Transporter Deficiëntie (GLUT‐1) [6, 44, 45]
GLUT‐1 wordt veroorzaakt door afwijkingen in het SLC2A1 gen. GLUT‐1 is een membraangebonden
glycoproteïne dat zorg draagt voor het glucose transport tussen bloed en weefsel. Bij het merendeel
van de patiënten is er sprake van een heterozygote de novo mutatie van het GLUT‐1 gen.
Als gevolg van de GLUT‐1 deficiëntie is er onvoldoende glucose transport naar de hersenen wat
ondermeer kan leiden tot epilepsieen progressieve ontwikkelingsachterstand. Ketonen die gevormd
worden bij behandeling met een ketogeen dieet leveren de hersenen een alternatieve energiebron,
waardoor de epilepsie en bewegingsstoornis kunnen verminderen.
3.2.2 Pyruvaat Dehydrogenase Complex Deficiëntie (PDHC) [45]
PDHC deficiëntie resulteert in een stoornis van de cellulaire energievoorziening waardoor lactaat
acidose optreedt. Ontwikkelingsachterstand en neurologische verschijnselen worden gezien
waaronder epilepsie.
PDHC deficiëntie heeft een sterk heterogene klinische presentatie. Patiënten kunnen zich al
presenteren in de neonatale fase met lactaatacidose, Leigh’s encephalopathie, ernstige cerebrale
aanlegstoornissen en vroeg overlijden.
Ook kan er sprake zijn van voedingsproblemen, (intermitterende) ataxie, in combinatie met matige
tot ernstige ontwikkelingsachterstand, hypotonie en epileptische aanvallen vanaf het eerste
levensjaar.
Wanneer het enzymdefect minder uitgesproken is, ontstaan de symptomen later en kunnen beperkt
blijven tot intermitterende periodes met lactaatacidose die vaak uitgelokt worden door intercurrente
ziektes en geassocieerd zijn met cerebellaire ataxie.
3.2.3 Mitochondriële aandoeningen [7, 46]
Mitochondriën zijn organellen die zorgen voor de productie van energie door oxidatie (verbranding)
van voedingsstoffen. Glucose wordt in een aantal stappen door verschillende enzymcomplexen
omgezet in ATP. Mitochondriële disfunctie als gevolg van een defect dat tot een oxidatieve
fosforyleringsstoornis (OXFOS) leidt veroorzaakt afwijkingen die zich kunnen presenteren in elke
leeftijdsfase. De meeste symptomen passen bij het bestaan van een cellulair energie tekort. De
klachten kunnen zich beperken tot een weefseltype (spier, orgaan) maar meestal zijn meerdere
