27
Tabel 6: Effectmaten ketogeen dieet [1, 16]
Effectmaat
Omschrijving/definitie
Meetwijze
Aanvalsfrequentie
50% aanvalsvermindering of meer
Aanvalsdagboek
Eventueel EEG
Gedrag/welbevinden
Toename van helderheid/alertheid
Toename van leerbaarheid en cognitie
Anamnese ouders/verzorgers/patiënt
Eventueelneuropsychologisch
onderzoek
Studies over de effectiviteit van het ketogeen dieet uit het verleden zijn moeilijk te interpreteren. Dit
komt door verschillen in indicatiestelling, wijze en samenstelling van het dieet en de behandelduur
waarop de resultaten worden geëvalueerd. Analyse van het grootste cohort patiënten (N=150) van
Freeman et al. in 1998 laat zien dat 60% van de patiënten > 50% aanvalsvermindering met 3 maanden
en 50% met > 50% aanvalsvermindering met 12 maanden bereikten [30].
In 2003 verscheen een Cochrane Review: Ketogenic diet for epilepsy, waarin de voornamelijk
retrospectief verzamelde data van 956 patiënten uit 20 studies werden opgenomen. De auteurs
constateren dat er aanwijzingen zijn dat het ketogeen dieet effectief is bij refractaire epilepsie maar
dat level I evidence ontbreekt [31]. Later uitgevoerde meta‐analyses gaven echter wel steun voor de
effectiviteit van het ketogeen dieet [32]. De effectiviteit van het ketogeen dieet bij therapieresistente
epilepsie werd uiteindelijk aangetoond in een eerste randomised controled trial (RCT), uitgevoerd door
Neal et al. in 2008 [33]. In deze RCT werd ook aangetoond dat het klassiek ketogeen dieet en het MCT
ketogeen dieet qua effectiviteit met 3, 6 en 12 maanden dieet en bijwerkingen overeen kwamen [34].
In deze studie bleek 38% van de patiënten (n=28) > 50% aanvals‐ vermindering te hebben bij 3
maanden vergeleken met 6% van de controlegroep (n=4). Binnen de dieetgroep had 7% (n=5) een
aanvalsvermindering van > 90% en geen patiënten in de controle groep. Deze resultaten kwamen in
grote lijnen overeen met die van Freeman et al. uit 1998.
In de in 2012 verschenen nieuwe Cochrane Review zijn data van 289 patiënten geïncludeerd uit o.a. 4
RCT’s [35]. Dit keer concluderen de auteurs dat, ondanks het feit dat meta‐analyse nog niet mogelijk
blijkt, patiënten gunstig effect ondervinden van het ketogeen dieet op de epilepsie op korte en
middellange termijn. Hiermee is de positie van het ketogeen dieet in de behandeling van refractaire
epilepsie bekrachtigd.
Niveau 1
The ketogenic diet as treatment option for childhood epilepsy a randomized controlled trial.
(Neal, E.G., et al., Lancet Neurol. 2008;7;500‐6)
Prospectieve gerandomiseerde studie omvat 145 kinderen met ernstige epilepsie waarvan 73
starten met het KD en 72 als controle groep.
Resultaat: na 3 maanden behandeling hadden 28 kinderen (38%) in de dieetgroep > 50%
aanvalsvermindering vergeleken met de 4 (6% ) van de controle patiënten (p<0.0001) en 5
kinderen (7%) in de dieetgroep hadden een aanvalsvermindering van > 90% vergeleken met
niemand uit de controle groep (p=0.0582).
Niveau 1
A randomized trial of classical and MCT diets in the treatment of childhood epilepsies.
(Neal, E.G. et al., Epilepsia 2009 May 50 (5); 1109‐17)
Prospectieve gerandomiseerde studie omvat 145 kinderen waarvan 94 voor analyse (45
behandeld met klassiek ketogeen dieet, 49 behandeld met MCT dieet).
Uitkomsten laten geen significant verschil zien in aanvalsvermindering tussen beide dieetsoorten
met 3, 6 en 12 maanden. Bij 3 maanden: 66.5‐68.9% heeft > 50% aanvalsvermindering en bij 12
maanden is dit 40.8‐53.2%.
Niveau 1
Cochrane Review 2012; Ketogenic diet and other dietary treatments for epilepsy.
(Levy, R.G., Cooper, P.N., Giri, P., Cochrane Database Syst Rev. 2012;3:CD001903.)
Niveau 2
The efficacy of the ketogenic diet ‐1998; a prospective evaluation of intervention in 150 children.
(Freeman, J.M., et al., Pediatrics 1998 Dec 102 (6);1358‐63)
Prospectieve trial van cohort N=150 kinderen 1‐16 jaar met refractaire epilepsie allen behandeld
met het klassieke ketogeen dieet.
Resultaat van de behandeling laat zien; 26% van de patiënten heeft na 3 maanden 50%
aanvalsvermindering of meer en hiervan is 3% aanvalsvrij, met 12 maanden ervaart nog 23% van
patiënten > 50% aanvalsvermindering en is 7% aanvalsvrij.
