20
tijdens het instellen op het ketogeen dieet; deze bijwerkingen zijn veelal tijdelijk, mild en goed te
behandelen [1, 16].
Bijwerkingen op korte termijn
Deficiënties van vitamines, mineralen en spoorelementen worden gezien bij onvoldoende suppletie
tijdens het volgen van het ketogeen dieet. Belangrijk is een multi vitaminepreparaat te gebruiken dat
selenium bevat.
De incidenteel beschreven verlengde QTc‐tijd met ritmestoornissen berust mogelijk op een tekort
aan selenium of gebruik van bepaalde medicatie. Dit wordt uitgesloten door controle met ECG bij
start van het dieet. Indien deze afwijkend blijkt wordt selenium in plasma bepaald. Wanneer er in dat
geval sprake is van een selenium deficiëntie dient er suppletie te worden gestart en de ECG te worden
herhaald.
De waarden van triglyceriden, cholesterol en carnitine worden niet alleen bij start van het dieet maar
ook tijdens de behandeling regelmatig gecontroleerd om dyslipidemie, carnitine deficiëntie (vrij
carnitine) en risico op pancreatitis tijdig te onderkennen. Een andere risicofactor voor carnitine
defiëntie is het gebruik van Depakine.
Tijdens het instellen op het ketogeen dieet kunnen er hypoglycemieën ontstaan wanneer het lichaam
van koolhydraatverbranding overschakelt op vetverbranding. Met name jonge kinderen zijn hiervoor
gevoelig. De frequentie van glucosecontroles worden hierop aangepast om tijdig te kunnen reageren.
Bijwerkingen op korte termijn zijn vaak tijdelijk, mild en goed te behandelen en zijn zelden reden om
de dieetbehandeling te staken.
Bijwerkingen op langere termijn [21‐23]
Klachten die op kunnen treden bij langdurig gebruik van het dieet zijn o.a. groeivertraging, nierstenen,
osteoporose.
Bij het volgen van het ketogeen dieet met MCT dieet kan een tekort aan meervoudig onverzadigde
vetzuren (PUFA’s) ontstaan.
Bij (langdurige) toepassing van het klassiek ketogeen dieet kan suppletie van carnitine sneller nodig
zijn dan bij het ketogeen dieet met MCT dieet ondanks een normaal bevonden plasma carnitine
waarde bij de start.
Langdurig volgen van het ketogeen dieet kan de lengtegroei nadelig beïnvloeden. Bij kinderen op het
ketogeen dieet zijn doorgaans de waarden van IGF‐1 en groeihormoon lager. Omdat deze waarden
ook in belangrijke mate beïnvloed worden door de voedingstoestand zal met name de eiwitinname
en de totale energiebehoefte goed gemonitord moeten worden.
Langdurige toepassing van het ketogeen dieet geeft een verhoogde kans op nierstenen. Een
anamnese of familieanamnese met nierstenen, aandoeningen die een verhoogde kans op nierstenen
geven of medicijnen die deze kans vergroten, zoals gelijktijdig gebruik met topiramaat (Topamax®),
acetozalamide (Diamox®) en Zonegran, vormen een relatieve contra‐indicatie en in ieder geval een
reden om extra controles uit te voeren. Soms wordt om deze reden het gelijktijdig voorschrijven van
citraat (hiervoor advies op maat vragen bij de ziekenhuis apotheek) voorgesteld om het risico op
nierstenen te verminderen.
Het ketogeen dieet heeft invloed op de botdichtheid. Kinderen die langdurig het dieet gebruiken
hebben een hoger risico op osteoporose. Bij kinderen die ook andere risicofactoren hebben voor
osteoporose, zoals meervoudige handicaps, immobiliteit en bepaalde AED is het raadzaam
botontkalking te monitoren door middel van DEXA‐scan en/of handfoto.
Er zijn tot nu toe geen aanwijzingen dat langdurig gebruik van een vetrijke voeding als het ketogeen
dieet een vergroot risico vormt op het ontwikkelen van hart‐ en vaatziekten op latere leeftijd.
Veel van de bovenstaande genoemde bijwerkingen kunnen voorkómen worden door een juiste
berekening van de energie‐ en eiwitbehoefte, adequate vochtinname , suppletie van
micronutriënten, goede monitoring tijdens de follow‐up en, zo nodig, met medicamenteuze
ondersteuning.
